พระกริ่งนเรศวร 400ปี (ตอนที่1) แทน "กริ่งนเรศวรวังจันทน์" ปี 2507

คอลัมน์ มุมพระเก่า

สรพล โศภิตกุล

พระกริ่งที่ดำเนินการจัดสร้างขึ้นในครั้งนี้ สืบเนื่องมาจากโอกาสฉลองแผ่นดินสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เสด็จขึ้นครองราชย์ครบ 400 ปี ณ เมืองพิษณุโลก เมื่อวันที่ 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2433

โดยมีพลเอกศิริ ทิวะพันธุ์ อดีตแม่ทัพภาคที่ 3 เป็นประธานอำนวยการสร้าง สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก เสด็จเป็นองค์ประธานเททอง เมื่อวันที่ 25 เมษายน พ.ศ. 2533 ณ ศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช พระราชวังจันทน์ จังหวัดพิษณุโลก มีพระครูสุวิธานศาสนกิจ (ไพรินทร์) เป็นเจ้าพิธี

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ ทรงเป็นประธานในพิธีมหาพุทธาภิเษก ณ พระวิหารพระพุทธชินราช วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จังหวัดพิษณุโลก เมื่อวันที่ 25 เมษายน พ.ศ. 2533 มีพระเกจิอาจารย์ 89 รูป นั่งบริกรรมปลุกเสก

นับเป็นพระกริ่งนเรศวรวังจันทน์ที่คนพิษณุโลกให้การยอมรับว่า เป็นพระกริ่งที่ทดแทนพระกริ่งนเรศวรวังจันทน์ พ.ศ. 2507 และพระกริ่งนเรศวรวังจันทน์ พ.ศ. 2515 ได้เป็นอย่างดี ตลอดจนพระกริ่งนเรศวรในรุ่นอื่นที่ได้สร้างในนามพระกริ่งนเรศวรอย่าง พระกริ่งนเรศวรเมืองงาย พระกริ่งนเรศวรยุทธหัตถี และพระกริ่งนเรศวรเผด็จศึก ซึ่งหากนับแล้วพระกริ่งนเรศวร 400 ปี ก็เป็นพระกริ่งนเรศวรรุ่นที่ 6

พงศาวดารกรุงเก่าฉบับหลวงประเสริฐ กล่าวว่า "ศักราช 933 มะแมศก (พ.ศ. 2114) น้ำน้อย อนึ่งสมเด็จพระณะรายบพิตรเป็นเจ้า เสด็จขึ้นไปเสวยราชสมบัติ ณ เมืองพิศณุโลก"

นั่นคือพระมหาธรรมราชาทรงสถาปนาให้สมเด็จพระนเรศวรครองเมืองพิษณุโลกในฐานะพระมหาอุปราช

พระประวัติสมเด็จพระนเรศวรมหาราชกล่าวว่า พระองค์เสด็จพระราชสมภพที่เมืองพิษณุโลก เมื่อปีเถาะ พ.ศ. 2098 ขณะที่พระบิดา คือ สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช ซึ่งเป็นเชื้อพระวงศ์ในราชวงศ์พระร่วงสุโขทัย มีฐานันดรเดิมเป็นขุนพิเรนทรเทพ และเป็นหัวหน้าข้าราชการกลุ่มหนึ่ง ที่ได้ร่วมกันจับขุนวงศาธิราชกับท้าวศรีสุดาจันทร์และเด็กหญิงที่เป็นลูกฆ่าเสีย แล้วเชิญพระเฑียรราชาขึ้นครองราชย์สมบัติเมื่อปีวอก พ.ศ. 2091 หลังเสด็จขึ้นครองราชย์ทรงสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ และทรงแต่งตั้งให้ขุนพิเรนทรเทพเป็นพระมหาธรรมราชา พระราชทานพระวิสุทธิกษัตรี พระราชธิดา ให้เป็นพระมเหสี พร้อมทั้งสถาปนาให้ครองเมืองพิษณุโลก

สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ทรงมีพระพี่นางองค์หนึ่ง ทรงพระนามว่าพระสุพรรณกัลยาณี พระน้องยาเธอองค์หนึ่ง ทรงพระนามว่าพระเอกาทศรถ

เมื่อพระมหาธรรมราชาขึ้นไปครองหัวเมืองเหนือทั้งหก อยู่ ณ เมืองพิษณุโลกยังไม่ทันถึงปี ก็เกิดศึกหงสาวดีมาตีกรุงศรีอยุธยา คือเมื่อครั้งเสียพระสุริโยทัยนั้น หนังสือ "พระประวัติพระนเรศวรมหาราช" พระนิพนธ์ของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ได้กล่าวถึงสงครามครั้งนั้นว่า

"เวลากองทัพพม่ามอญเข้ามาตั้งประชิดพระนครศรีอยุธยา สมเด็จพระมหาจักรพรรดิตรัสสั่งให้พระมหาธรรมราชายกกองทัพหัวเมืองเหนือ ลงมาตีโอบหลังข้าศึก พระเจ้าหงสาวดีตะเบ็งชเวตี้เกรงจะถูกตีกระหนาบก็รีบเลิกทัพไป ฝ่ายไทยได้ทีสมเด็จพระมหาจักรพรรดิตรัสสั่งให้พระราเมศวรราชโอรส กับพระมหาธรรมราชาติดตามตีข้าศึก แต่ไปเสียกลถูกข้าศึกล้อมจับได้ทั้ง 2 พระองค์ สมเด็จพระจักรพรรดิก็ต้องยอมเลิกรบ ไถ่พระราเมศวรกับพระมหาธรรมราชากลับมา แต่นั้นก็ว่างศึกหงสาวดีมา 14 ปี ตั้งแต่ปีระกา พ.ศ. 2092 จนปีกุน พ.ศ. 2106"

แต่กระนั้นก็ไม่ปรากฏรายละเอียดของพระชนม์ชีพในวัยเยาว์ของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ในพงศาวดารหรือเอกสารใดๆ จนเมื่อปี พ.ศ. 2106 เมื่อพระเจ้าบุเรงนองยกทัพมาตีเมืองพิษณุโลก ในสงครามไทยรบพม่าที่รู้จักกันมานาน "สงครามช้างเผือก" อันมีเหตุมาจากการที่พระเจ้าบุเรงนองทรงขอช้างเผือกจากสมเด็จพระมหาจักรพรรดิแล้วถูกปฏิเสธ

ครั้งนั้นในพระราชพงศาวดารกรุงเก่าฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ์กล่าวถึงว่า

"พระมหาธรรมราชาทรงป้องกันเมืองเต็มที่ แต่เมื่อไข้ทรพิษระบาดในเมืองและเสบียงอาหารร่อยหรอ พระองค์ก็ทรงยอมแพ้ และเข้าร่วมกับพระเจ้าบุเรงนองยกทัพมาตีกรุงศรีอยุธยาในที่สุด"

มีนักวิชาการกล่าวถึงการเข้าร่วมในสงครามครั้งนั้นของพระมหาธรรมราชาว่า เป็นการทรยศต่อบ้านเมืองหรือไม่ว่า แต่เดิมในสมัยนั้นมีคติ "พระจักรพรรดิราช" อันเป็นความเชื่อเกี่ยวกับกษัตริย์ผู้มีบุญญาบารมีตามคติพุทธศาสนาของอุษาคเนย์โบราณ เมื่อสงครามครั้งนั้นพระมหาธรรมราชาทรงยอมรับพระเจ้าบุเรงนองว่าทรงเป็นพระจักรพรรดิราชผู้มีบุญญาบารมีนั่นเอง

อีกทั้งสงครามในสมัยนั้นเป็นสงครามระหว่าง "กษัตริย์กับกษัตริย์" มิใช่สงครามระหว่างชาติไทยกับพม่า ที่มีขอบเขตของแนวคิดเรื่อง "ชาติ" อย่างเช่นปัจจุบัน เพราะอยุธยาในสมัยนั้นมีขอบเขตไม่แน่นอน ประชากรในเมืองต่างๆ ที่อยู่ภายใต้อำนาจอยุธยาก็มิได้รู้สึกหรือมีแนวความคิดว่าตนเป็น "คนไทย" หรือพลเมืองของชาติที่เรียกว่า กรุงศรีอยุธยา

ข้อมูล : http://www.matichon.co.th/khaosod/view_news.php?newsid=TUROaWRXUXhOekkyTURRMU1RPT0=&sectionid=TURNd053PT0=&day=TWpBd09DMHdOQzB5Tmc9PQ==