ตะกรุด แม้ว่าจะเป็นวัตถุมงคลที่รู้จักกันดีในหมู่ผู้นิยมพระเครื่องและเครื่องรางของขลัง โดยเฉพาะตะกรุดของหลวงปู่เอี่ยม วัดสะพานสูง หลวงปู่กลิ่น จนฺทรงฺสี วัดสะพานสูง หลวงพ่อคง ธมฺมฺโชโต วัดบางกะพร้อม หลวงปู่ศุข วัดปากคลองมะขามเฒ่า หลวงพ่อพิธ วัดฆะมัง จ.พิจิตร หลวงพ่อพอโม (โพธิ์) วัดวังหมาเน่า จ.พิจิตร ฯลฯ แต่จะมีใครสักกี่คนจะรู้ว่าตะกรุดแต่ละดอกของพระเกจิอาจารย์นั้น ได้ลงอักขระเลขยันต์อะไรไว้บ้าง

การสร้างตะกรุด ถือว่าเป็นภูมิปัญญาส่วนตัวของพระเกจิอาจารย์แต่ละท่าน การจารอักขระเลขยันต์ ลงแผ่นทองคำ เงิน นาก ตะกั่ว ดีบุก กระดูก เขา งา ไม้ไผ่ ไม้โพธิ์ ทุกตัวเลข ทุกอักขระ ทุกเส้นสายลายยันต์ ล้วนเป็นการจารด้วยมือ ไม่ได้ปั๊มทำแบบสุกเอาเผากินอย่างเช่นปัจจุบัน

ระหว่างการจารนั้น นอกจากท่องสูตรแล้วยังต้องกำหนดจิตด้วย แล้วจึงม้วน ระหว่างม้วนก็เช่นกัน มีการบริกรรมพระคาถา และเพื่อเพิ่มความเข้มขลัง พระเกจิอาจารย์บางรูปหลังถักตะกรุดด้วยสายสิญจน์ นอกจากนี้แล้วยังมีการจุ่มรักและพอกด้วยผงพุทธคุณ

ด้วยความเชื่อที่ว่า หากคลี่ตะกรุดออกมาจะให้อำนาจพุทธคุณนั้นเสื่อม จึงเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้ไม่มีใครกล้าที่จะคลี่ออกมาดูว่า พระเกจิอาจารย์แต่ละรูปนั้นท่านได้ลงยันต์อะไรไว้บ้าง

ความเชื่อเรื่องนี้เองทำนักสร้างวัตถุมงคลรุ่นใหม่ฉวยโอกาส นำแผ่นโลหะซึ่งไม่ได้มีการลงอักขระเลขยันต์ แล้วนำไปม้วนเป็นตะกรุดมาหลอกให้เช่าบูชา เมื่อใครเช่าไปก็ไม่กล้าที่จะคลี่ออกดู เพราะเกรงว่าอำนาจพุทธคุณในตะกรุดจะเสื่อม

เมื่อพูดถึงการคลี่ตะกรุดออกมาดูยันต์ภายใน ต้องยกความกล้าและอยากพิสูจน์ของ พยัพ คำพันธุ์ นายกสมาคมผู้นิยมพระเครื่องพระบูชาไทย ผู้ซึ่งพิสมัยและหลงใหลในตะกรุดของหลวงปู่เอี่ยม วัดสะพานสูง เป็นชีวิตจิตใจ ซึ่งเขายืนยันว่า

"การม้วนตะกรุดนั้นเพียงเพื่อให้สะดวกต่อการพกพาและ เพื่อรักษาความคมชัดของ อักขระเลขยันต์ภายในเท่านั้น ดังนั้นการคลี่ออกมาดู จึงไม่ทำให้อำนาจพุทธคุณเสื่อมอย่างที่หลายคนเข้าใจกัน"

พยัพ เล่าให้ฟังว่า ได้สักยันต์มงคลโสฬสไว้บนแผ่นหลัง ซึ่งเป็นยันต์ในตะกรุดของหลวงปู่เอี่ยม วัดสะพานสูง จ.นนทบุรี โดยได้ตะกรุดหลวงปู่เอี่ยม วัดสะพานสูง อยู่ดอกหนึ่ง มาจากลุงวิน (นายท่ารถเมล์เหลือง รวมทั้งเป็นนักเลงด้วย) โดยได้เช่ามาในราคา ๘,๐๐๐ บาท ซึ่งถ้าจะเทียบกับราคาทองคำขณะนั้น ทองคำบาทละ ๓๕๐ บาท

เมื่อได้ตะกรุดมา ก็เกิดความสงสัยว่า เป็นตะกรุดของหลวงปู่เอี่ยมจริงหรือเปล่า รวมทั้งหลวงปู่เอี่ยมเขียนยันต์อะไรไว้ จากคำบอกเล่าของคนรุ่นก่อนบอกว่า ตะกรุดหลวงปู่เอี่ยมเป็นการลงยันต์ ๒ หน้า คือ โสฬสมงคลด้านหนึ่ง ส่วนอีกด้านหนึ่งเป็นยันต์ไตรสรณคมน์

เขาได้เก็บความสงสัยนี้ไว้ในใจอยู่หลายปี ระหว่างบวชแก้บนอยู่ที่วัดอมฤต ได้รู้จักกับอาจารย์สักยันต์คนหนึ่งชื่อหลวงพี่โมทย์ (ศิษย์หลวงปู่ขันธ์) คิดอยู่หลายตลบจึงตัดสินใจผ่าตะกรุดและคลี่แผ่นตะกรุดออกดู จากนั้นก็ใช้แป้งโรย พบว่าเป็นยันต์ไตรสรณคมน์กับยันต์โสฬสมงคล เขียนไว้บนแผ่นทองแดงอย่างที่ได้ฟังมาจริงๆ

พยัพเล่าต่อว่า จากนั้นให้หลวงพี่โมทย์ถอดยันต์ลงบนแผ่นกระดาษ และได้เดินทางไปไหว้รูปจำลองของหลวงปู่เอี่ยมที่วัดสะพานสูง มีการตั้งพานบายศรีขอบารมีท่าน เพื่อขอนำยันต์มาสักลงบนแผ่นหนังด้านหลังของตนเอง

ในการสักยนต์ครั้งนั้น มีเพื่อนพระทั้งหมด ๗ รูป ที่ตัดสินใจขอสักยันต์ด้วย ปรากฏว่ามีเพียง ๒ รูปเท่านั้น ที่สักยันต์โสฬสมงคลได้ครบตามตำรา

ระหว่างสักยันต์เหมือนกับแทงเหล็กลงบนแผ่นหินทั้งๆ ที่เป็นผิวหนัง กว่าจะสักเสร็จต้องจุดธูปจุดเทียนของอำนาจบารมีหลายครั้ง

สำหรับเหตุผลที่พยัพเลือกสักยันต์โสฬสมงคลนั้น เพราะว่า ยันต์นี้ถือว่ามีพุทธคุณครอบจักรวาล มีพุทธคุณด้านคงกระพันชาตรี ป้องกันไฟ ป้องกันฟ้าผ่า กันเสนียดจัญไร คุณไสย และภูตผีปีศาจ ถ้าอยู่ในบ้านเรือนก็จะมีแต่สิริมงคล ส่วนยันต์ไตรสรณคมน์ นั้นก็มีพุทธคุณไม่แตกต่างกัน

"เกินคุ้มสำหรับความรู้ที่ได้เห็นด้วยตาเนื้อจริงๆ ตะกรุดที่คลี่ออกมาดูยันต์ ไม่เสีย เพชรย่อมเป็นเพชร และก็ไม่ได้ทำให้อำนาจพุทธคุณนั้นลดลงแต่อย่างใด" นี่คือคำยืนยันของพยัพ

ส่วนตะกรุดที่คลี่ออกมานั้น พยัพบอกด้วยว่า หลวงพี่โมทย์ได้ม้วนไว้เหมือนเดิม และมอบให้กับท่านพิศาล มูลศาสตรสาทร ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าเสียดายมากว่าหลังจากท่านเสียชีวิตแล้ว ตะกรุดดอกดังกล่าวไม่ทราบว่าตกอยู่กับใคร

อย่างไรก็ตาม จากการค้นคว้าตำราการเขียนยันต์ต่างๆ รวมทั้งได้สอบถาม พระเกจิอาจารย์ที่ได้รับการถ่ายทอดวิชาทำตะกรุดจากพระเกจิอาจารย์รุ่นก่อนๆ พบว่ามียันต์หลักๆ อยู่ประมาณ ๒๐ ชุด ที่ใช้จารลงบนแผ่นโลหะ พระเกจิอาจารย์บางรูปก็เพิ่มอักขระบางตัวเข้าไป นอกเหนือจากตำราเดิมๆ ซึ่งเรียงตามลำดับความนิยมไว้ดังนี้

๑.ยันต์ไตรสรณคมน์ ๒.ยันต์โสฬสมหามงคล

๓.ยันต์โสฬสมงคล ๔.ยันต์มหาอุด

๕.ยันอิติปิโสเกราะเพ็ชร์ ๖.ยันต์ตะกรุดมหารูด

๗.ยันต์เต่าเลือน ๘.ยันต์พระไตรปิฎก

๙.ยันต์ประทับหลัง ๑๐.ยันต์พระพุทธเจ้า ๕ พระองค์

๑๑.ยันต์พระเจ้าเข้าอุโมงค์ ๑๒.ยันต์นะโมตาบอด

๑๓. ยันต์อิติปิโสแปดทิศ ๑๔.ยันต์ประทับหลัง

๑๕.ยันต์หัวใจพระอภิธรรม ๑๖.ยันต์พระพุทธเจ้า ๑๖ พระองค์

๑๗.ยันต์พุทธจักร ๑๘.ยันต์หัวใจอริยสัจ

๑๙.ยันต์เพ็ชรหลีก ๒๐.ยันต์ข่ายเพชรพระพุทธเจ้า

พุทธคุณโดยรวมของยันต์ที่จารลงบนแผ่นโลหะที่ใช้ทำตะกรุดนั้น มีพุทธคุณครอบจักรวาล ทั้งอยู่ยงคงกระพันชาตรี แคล้วคลาด มหาอุด เมตตามหานิยม ค้าขาย กันคุณไสย กันภูตผีปีศาจ