ในกระบวนการพระหล่อโบราณนั้นมีด้วยกันหลายวัดที่สร้างกันขึ้นมา ทั้งในแถบภาคกลางและต่างจังหวัดสำหรับพระหล่อโบราณที่พระอาจารย์ผู้ทรงคุณอันวิเศษเป็นผู้สร้างขึ้นมาในต่างจังหวัดว่กันจริงๆ แล้วมีเยอะมากเลย แต่ว่านักนิยมสะสมพระเครื่องยังไม่รู้จักบางครั้งและหลายๆ ครั้งที่นักนิยมสะสมพระเอาพระเครื่องในท้องถิ่นต่างๆ นั้นมาขายให้เป็นพระหล่อโบราณของพระอาจารย์ดังๆ กันไป เพราะว่าปล่อยได้ในราคาที่แพงมากนั่นเอง ทั้งๆ ที่นักนิยมสะสมพระทางท้องถิ่รเองก็รู้และบางทีเอามาขายเองอีกด้วยนั่นนับว่ายังดีที่เป็นของแท้มีการปลุกเสกที่แน่นอน ดีกว่าที่เป็นของทำเทียมขึ้นมา

นักนิยมสะสมพระเครื่องยกย่องให้พระกริ่งของสมเด็จพระสังฆราชแพหลายๆ รุ่นเป็นพระเครื่องราคาที่แพงอย่างมาก บางรุ่นเป็นแสนและหลายแสนบาท บางรุ่นก็แค่ไม่กี่หมื่นบาท หรือ หมื่นกว่าๆ เท่านั้นเอง การสร้างจำลองแบบพระพุทธรูปที่ที่มีความสำคัญและความศักดิ์สิทธิ์นั้นสร้างกันมาในช่วงร้อยปีที่ผ่านมานี้เอง ซึ่งเป็นช่วงที่มีการสร้างมาก แต่ก่อนนั้นก็มีการสร้างเหมือนกันแต่ว่าน้อย เช่น พระยอดธงของกรุต่างๆ พระยอดธงนี้มีเนื้อเงิน ทองคำ นาก ตะกั่วและโลหะผสม พระยอดธงนั้นสร้างขึ้นในสมัยอยุธยาตอนปลาย

พระหล่อโบราณนั้นมีอีกมาย ซึ่งเป็นที่นิยมแต่ในท้องถิ่นเท่านั้น ซึ่งเป็นด้วยแต่ก่อนนั้นการเผยแพร่ทางข่าวสารนั้นยังไม่มากเหมือนช่วงที่ผ่านมา สิ่งที่ไม่อาจยืนยันได้ว่าเพราะเหตุใดกันพระบางอย่างนั้นเก่าแต่ว่าไม่นิยม บางอาจารย์สร้างมานานเนื้อหาดีแต่ความนิยมก็เป็นเรื่องที่อธิบายไม่ถูก แต่ สำหรับนักนิยมสะสมพระเครื่องที่ชอบของเก่าๆ เนื้อหาดีพระอาจารย์ที่ปลุกเสกแก่กล้าอาคมขลังสร้างและเสกนั้น ผู้ที่ชอบเก็บพระดีราคาเบาๆ นั้นชอบอย่างมากเขาจะไม่เอาพระที่ราคาแพงนั้นต่อให้ดังขนาดไหนก็ตาม แต่ผู้ปฏิบัติทำตัวไม่ดี ผิดศีลทุจริต ต่อให้พระนั้นจะมีค่ามีอภินิหารอย่างไรก็ตาม ก็ไม่อาจคุ้มครองผู้กระทำความผิดไปได้

พระหล่อโบราณที่เป็นรูปจำลองพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ต่างๆ ยุคที่ผ่านมาไม่กี่สิบปีมีทั้งการสร้างจำลองพระพุทธรูปขนาดบูชาหลายขนาดด้วยกัน รวมทั้งพระเครื่องขนาดห้อยคออีกด้วยพระกริ่งพระชัยวัฒน์จำลองพระไพรีพินาศสร้างขึ้นมาเพื่อมอบให้ผู้เลื่อมใสและมอบให้ศิษย์ทั่วไป ปัจจุบันพระไพรีพินาศได้รับความนิยมอย่างมากและของที่สร้างขึ้นมาใหม่ๆ ในวาระต่างกันไป รุ่นที่แพงมากก็เป็นพระไพรีพินาศที่สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2495

พระไพรีพินาศเป็นพระพุทธรูปสมัยเชียงแสนสิงห์หนึ่ง ซึ่งมีอายุหลายร้อยปีที่ได้รับการขนานนามว่าพระไพรีพินาศ ด้วยผู้ร้ายที่คิดร้ายและนำเอาพระพุทธรูปไปนั้นก็ยังเอาไปไม่ได้ ต้องนำเอาพระมาคืนในเวลาต่อมา

พระไพรีพินาศองค์นี้ชาวบ้านขุดพบได้ที่จังหวัดปราจีนบุรี ชาวบ้านที่ขุดดินพลั่วที่แทงดินไปได้กระแทกเอาโลหะ ซึ่งชาวบ้านที่เป็นผู้ขุดดินนั้นก็พอจะรู้ว่าพลั่วแทงนั้นถูกหินหรือโลหะ ด้วยชาวบ้านที่ขุดนั้นก็คอยสังเกตและระวังว่าจะถูกพวกโลหะหรือไม่เพราะย่านนั้นมีชาวบ้านเคยขุดได้สมบัติของมีค่าเหมือนกัน คนที่ไม่อาจเก็บความลับก็พูดไป แต่คนอีกไม่น้อยที่ขุดพบแล้วเก็บเอาความลับนั้นไว้เพราะไม่ต้องการบอกให้ใครรู้ แต่เมื่อขุดได้พระพุทธรุปก็ไม่อาจปิดเอาความลับนั้นไว้ได้ต่อมาผู้ขุดพบได้มอบให้เจ้านายชั้นผู้ใหญ่ และเจ้านายชั้นผู้ใหญ่มอบให้พระเถระชั้นผู้ใหญ่มาเก็บรักษาไว้ ต่อมาพระพุทธรูปองค์นี่ได้มาอยู่ที่วัดบวรฯ ตอนที่มาอยู่วัดบวรฯนั้นมีผู้คิดร้ายต่อผู้ครอบครองและยังนำเอาไปก็ต้องเอามาคืนในที่สุด ที่ไม่สามารถนำออกไปจากวัดได้

พระไพรีพินาศเป็นที่เคารพนับถือของผู้คนมาช้านานและผู้ที่เคยได้ยินชื่อเสียงช่วงทีทมีการสร้างพระเครื่องพระบูชากันมากมายนั้น ดังไปหลายประเทศ สำหรับคนไทยนั้นที่เป็นนักนิยมมสะสมพระเครื่องและผู้เลื่อมใสต่างมีไว้บูชากันทั้งนั้น

วัดบวรนิเวศวิหาร ตั้งอยู่ย่านบางลำภู เป็นพระอารามหลวงชั้นเอก ชนิดราชวรมหาวิหารถึงจะเป็นวัดที่ไม่ใหญ่โตนักก็ตามวัดนี้สร้างมาช้านานแล้ว แต่ก่อนยังเป็นวัดเล็กๆ ต่อมาตอนหลังในรวมเอาวัดรังษีมารวมเข้าด้วยกันเลยทำให้วัดนี้ใหญ่โตขึ้นมากกว่าแต่ก่อน

เจ้าอาวาสที่ปกครองวัดนี้ มีดังนี้

1. พระวชิรญาโณภิกขุ( พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4)
   
2. สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปวเรศวิริยาลงกรณ์( กรมหมื่นบวรรังสีสุริยพันธ์)
   
3. สมด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส(พระองค์เจ้ามนุสสนาคมานพ พระโอรสในรัชกาลที่4)
   
4. สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิญาณวงศ์(ม.ร.ว. ชื่น สุจิตโต นพวงศ์ป.ธ.7)
   
5. พระพรมมุนี(ผิน สุวโจ ธรรมประธีป ป.ธ.6)
   
6. สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปรินายก (เจริญ สุวฑฒโน คชวัตร ป.ธ. 9 เจ้าอาวาสองค์ปัจจุบัน)

เจ้าอาวาสวัดบวรฯนั้นส่วนมากจะเป็นพระเชื้อพระวงศ์ ในที่นี่จะขอเขียนถึงเจ้าอาวาสองค์ที่4 คือ สมเด็จพระสังฆราชเจ้ากรมหลวงวชิญาณวงศ์ ทรงมีนามเดิมว่าหม่อมราชวงชื่น นพวงศ์ ทรงเป็นพระโอรสของหม่อมเจ้าถนอม นพวงศ์ และหม่อมเอม นพวงศ์ ณ อยุธยาประสูติเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ 2415 แรม 7 ค่ำ เดือน 12 ปีวอก

เมื่อทรงพระเยาว์ ได้ถวายตัวเป็นมหาดเล็กในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฏราชกุมาร และได้ทรงบรรพชาเป็นสามเณรเมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ.2428 โดยมีพระพรหมมุนี (เหมือน สุมิตโต) วัดบวรฯเป็นพระอุปัชฆาย์และต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2435 ทรงเจริญพระชนมายุครบอุปสมบท จึงทรงอุปสมบทเป็นพระภิกษุ ณ วัดบวรนิเวศวิหารเมื่อวันที่ 27 มิถุนายน พ.ศ. 2435 โดยมีพระพรหมมุนี (แฟง กิตติสาโร) วัดมกุฏกษัตริย์ยาราม เป็นพระอุปัชฌาย์ และพระเจ้าน้องยาเธอกรมหมื่นวชิรญาณวดรรส ทรงเป็นพระกรรมวาจาจารย์ทรงได้รับพระนามฉายาว่า สุจิตโต ท่านสอบได้นักธรรมเอกครั้งที่ยังเป็นสามเณรและสอบได้เปรียญธรรมถึง 5 ประโยค หลังจากที่บวชเป็นพระสงฆ์แล้วทรงสอบได้เปรียญธรรมถึง 7 ประโยค ซึ่งถือว่าสูงแล้วในสมัยนั้นต้องเป็นผู้มีความรอบรู้และความสามารถอย่างมาก พ.ศ 2439 ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์พระราชาคณะชั้นสามัญที่พระคุณคณาภรณ์ พ.ศ. 2446 ได้รับพระราชทานสมศักดิ์พระราชาคณะ ชั้นเทพพิเศษเสมอชั้นธรรมที่พระญาณวราภรณ์ เมื่อปี พ.ศ.2455

ต่อมาเมื่อในมหามงคลวโรกาสพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษาในพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่7 เมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน พ.ศ.2471 ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ พระราชทาน สถาปนาพระญาณวราภรณ์เป็นสมเด็จพระราชาคณะที่สมเด็จพระวชิรญาณวงศ์และดำรงตำแหน่งใหญ่ฝ่ายธรรมยุต

จนถึงปี พ.ศ.2487 สิ้นพระชนม์คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอนันทมหิดล ได้ประกาศสถาปนาสมเด็จพระวชิรญาณวงศ์ขึ้นเป็นสมเด็จพระสังฆราช ในปี พ.ศ.2488 และเมื่อปี พ.ศ.2499 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลปัจจุบัน ได้เสด็จออกผนวชเป็นพระภิกษุในพุทธศาสนาโดยมีสมเด็จพระวชิรญาณวงศ์สมเด็จพระสังฆราชเป็นพระอุปัชฌาย์ และถวายพระนามว่า ภูมิพโล และเสด็จประทับที่วัดบวรนิเวศวิหาร ระหว่างวันที่ 22 ตุลาคม พ.ศ. 2499 ถึงวันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ.2499 รวม 15 วัน

วันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2499 ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ พระราชทานสถาปนาพระอิสริยยศพระอิสริยศักดิ์สมเด็จพระวชิรญาณวงศ์ สมเด็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆปรินายกเป็น สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์

สมเด็จพระสังฆราชเจ้าฯ ทรงประกอบพระกรณียกิจน้อยใหญ่นานัปการ เป็นอเนกอนันต์ที่เป็นประโยชน์ต่อพระศาสนาเป็นที่ยอมรับทั้งภายในและภายนอกประเทศเป็นอย่างยิ่ง จวบจนวาระสุดท้ายแห่งพระชนม์ชีพ ทรงสิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ.2501 เวลา 01.08 นาฬิกา ณ สามัคคีพยาบาล โรงพยาบาลจุฬลงการณ์สภากาชาติไทย สิริพระชนมายุได้ 85 พระชันษา 110เดือนกับอีก 19 วัน ยังความอาลัยแกประชาชนชาวไทยและพระสงฆ์สามเณรทั่วประเทศ

การสร้างพระเครื่อง ในวโรกาสที่สมเด็จพระวชิรญาณวงศ์ สมเด็จพระสังฆราชฯ วัดบวรนิเวศวิหาร ทรงเจริญพระชนมายุครบ 80 พรรษา เมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ 2495 ได้มีการจัดกิจกรรมถวายพระเกียรติทั้งพระราชพิธีและรัฐพิธี เช่นพระราชพิธีบำเพ็ญพระกุศลฉลองพระชนมายุถวาย การขัดกิจกรรมต่างๆ ของรัฐบาลเช่นการออกร้านค้า แสดงกิจกรรมเผยแพร่ผลงานของกระทรวง ทบวง กรมต่างๆ การเปิดปูชนียวัตถุ ปูชนียสถานต่างๆ ที่สำคัญของวัดบวรฯ เช่นพระอุโบสถ พระวิหารพระศาสดา พระเจดีย์ พระไพรีพินาศ ฯลฯ เพื่อให้ประชาชนทั่วไปสักการะบูชาเป็นกำหนดเวลาถึง 3 วัน

ครั้นเมื่องานฉลองพระชนมายุครบ80 พรรษาได้ผ่านพ้นไปแล้ว ก็ได้มีการประกอบพิธีเททองหล่อพระพุทธปฏิมากรปางมารวิชัย(พุทธลักษณะเหมือนพระพุทธชินสีห์) เพื่อเป็นที่ระลึกแด่สมเด็จพระสังฆราชเจ้า มีขนาดหน้าตัก 100 ซม. พระพุทธรูปองค์นี้มีพระนามว่า พระพุทธทีฆายุมหมงคล หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่าหลวงพ่อดำที่ประดิษฐานอยู่ในซุ้มวิหารพระศาสดา ว่ากันว่าหลวงพ่อดำนั้นมีความศักดิ์สิทธิ์ ไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าหลวงพ่อพระไพรีพินาศและพระศาสดา

ในพิธีเททองหล่อพระพุทธปฏิมากรพุทธฑีฆายุมหมงคล ยังได้จัดสร้างพระเครื่องและอิทธิวัตมงคลต่างๆ อีกหลายรายการด้วยกัน อันได้แก่

1. พระบูชาไพรีพินาศ ขนาดหน้าตักกว้างประมาณ 41/2 นิ้วหรือพูดว่า 4 นิ้วครึ่งนั่นเอง มีความสูง 16 ซม.หรือ ประมาณ 7 นิ้วนั่นเอง เป็นพระบูชารุ่นแรกของวัดบวรฯ
   
2. พระกริ่งไพรีพินาศ ขนาดหน้าตักกว้าง 1.5ซม.สูงจากฐานถึงยอด 3.5 ซม มีทั้งบัวแหลมและบัวเหลี่ยม
   
3. พระชัยวัฒน์ไพรีพินาศ ขนาดหน้าตักกว้าง 8 มิลลิเมตร สูงจากฐานถึงยอด2 ซม. เป็นพระชัยวัฒน์รุ่นแรก
   
4. พระชัยวัฒน์พิมพ์สมาธิบัวฟันปลาขนาดหน้าตักกว้าง 1 ซม. สูง 1.5 ซม.
   
5. บาตรน้ำมนต์(หม้อน้ำมนต์) มีความสูง 17.5 ซม. หรือ 8 นิ้ว กว้าง 11 ซม. หรือ 4 นิ้วครึ่ง

พิธีหล่อพระครั้งนี้ เริ่มตั้งแต่วันศุกร์ที่ 3 เมษายน พ.ศ.2496 เวลา 17.06 น.จุดเทียนชัยสวดพระพุทธมนต์พุทธมนต์พุทธาภิเษกจนถึงเวลา 24 นาฬิกา หยุดพัก รุ่งขึ้นวันเสาร์ที่ 4 เมษายน เริ่มสวดพุทธาภิเษกต่อตั้งแต่เวลา 09.00 น. ไปจนถึง 11.00 น. หยุดฉันเพลแล้วสวดบริกรรมต่อไปจนถึงเวลาเททอง พระเครื่องและวัตถุมงคลที่ประกอบพิธีหล่อในครั้งนั้นได้ประกอบพิธีฉลอง ปลุกเสกอีกครั้งหนึ่งในวันที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2496 อันเป็นวันคล้ายวันประสูติของสมเด็จพระสังฆราชเจ้านอกจากพระกริ่งไพรีพินาศ พระชัยวัฒน์ไพรีนาศ บาตรน้ำมนต์ พระบูชาแล้วยังมีพระกริ่งสุจิตโต หรือที่เรียกว่าพระกริ่งบัวรอบและยังมีเหรียญปั๊มขนาดเล็กเป็นเหรียญพระไพรีพินาศ

เหรียญพระไพรีพินาศนั้นเป็นเหรียญขนาดเล็ก มีเนื้อทองแดง เนื้อเงิน เนื้อเงินลงยา ปัจจุบันค่อนข้างที่จะหายากเหมือนกัน

เหรียญพระไพรีพินาศนั้นด้านหลังจะมีตัวขอมอ่านว่า อะสังวิสุโลปุสะพุพะ 2495 ส่วนพระกริ่งสุจิตโตนั้นเป็นพระกริ่งที่หล่อแบบโบราณมีบัวคว่ำบัวหงายอยู่รอยฐานพระกริ่งได้รับความนิยมอยู่ไม่น้อยเหมือนกัน

พระกริ่งไพรีพินาศนั้นมีอยู่ด้วยกัน 2 พิมพ์ คือ พิมพ์ บัวแหลม และ บัวเหลี่ยม ซึ่งจะเหมือนกับพระไพรีพินาศองค์จริง คือ เป็นพระพุทธปางประทานพร(คล้ายปางมารวิชัย) แต่ทรงหงายพระหัตถ์ขวา ประทับนั่งสมาธิขัดเพชรอยู่บนบัวแบบศรีวิชัย(บัวคว่ำบัวหงาย)ผ้าสังฆาฏิที่พาดบนไหล่ ด้านหน้ามีลักษณะคล้ายๆ กับจะลื่นไหลหลุดลงไปด้านหน้ามีลักษณะคล้ายผ้าสังฆาฏิของพระพุทธรุปแบบเชียงแสนสิงห์หนึ่ง ใบหน้าค่อนข้างกลมใบหูใหญ่และยาว เม็ดพระศกกลมและโต มุ่นเมาลีเป็นต่อมกลมๆ เปลวรัศมีแหลม(ในบางองค์ก็ทู่ๆ ต้อๆ เพราะหล่อแบบโบราณจึงไม่ติดชัดเจน) ด้านหลังชายสังฆฏิทอกลงมาจากไหล่จะพลิ้ว ปล่อยชายลงมา 3ริ้ว ยาวทอดลงมาเกือบถึงฐานบัว ลักษณะอ่อนช้อยงดงามแนบไปกับลำพระองค์(ลำตัว) ขององค์พระฐานด้านหน้ากลีบบัวหงาย(ชั้นบน) มีลักษณะแหลมแบบบัวฟันปลา ส่วนบัวคว่ำ (ชั้นล่าง) มีลักษณะเป็นกลีบบัวเหลี่ยมๆ แบบศรีวิชัยอันได้แรงบันดาลใจมาจากบัวสัตตบงกชนั่น ฐานด้านหลังกลีบบัวชั้นบนถูกลบออกมีลักษณะเป็นแผ่นป้ายสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีจารึกตัวอักษรจมลงไปอ่ายว่าพระกลีบบัวชั้นล่างสุดถูกลบออกเป็นแผ่นป้ายขนาดยาวจารึกตัวอักษรลงไปเช่นกันอ่านว่าไพรีพินาศ ส่วนใหญ่แล้วจะหล่อติดไม่ค่อยชัดเจน(ด้วยกรรมวิธีการหล่อแบบโบราณนั่นเอง ไม่ทันสมัย) ใต้ฐานอุดเม็ดกริ่งโดยการเจาะฐานเอาเนื้อโลหะออกแล้วเอาเม็ดกริ่งใส่เข้าไปแล้วอุดด้วยแผ่นโลหะ การเจาะรูนั้นจะเจาะกว้างพอสมควร มีรอยตะไบฟันละเอียด ดูเหมือนถูไปเพียงครั้งเดียว ส่วนอีกพิมพ์นั้นเรียกว่าบัวแหลม ดูโดยทั่วไปแล้วจะเหมือนบัวเหลี่ยมแต่ไม่เหมือนทีเดียว

ที่ฐานจะมีกลีบบัวหงายขึ้นของบัวชั้นบน ชั้นล่างแหลมเหมือนฟันปลา ถ้าไม่สังเกตุกันจริงหรือจดจำได้แม่นยำจะจำผิดจำถูกบัวเหลี่ยมเป็นบัวแหลม บัวแหลมเป็นบัวเหลี่ยม แต่ยังไงก็จำไว้ให้ดีว่าของเก๊กับของแท้ก็แล้วกัน ส่วนพระชัยวัฒน์ไพรีพินาศนั้นมีเพียงพิมพ์บัวเหลี่ยม ดูแล้วจะเหมือนพระกริ่งบัวเหลี่ยมทุกประการแต่ว่ามีความเล็กกว่าเท่านั้นเอง พระชัยวัฒน์นั้นบางองค์จะอุดกริ่งด้วย

ของปลอมทั้งพระกริ่งและพระชัยวัฒน์ไพรีพินาศนั้นต้องสังเกตให้ดี ของปลอมนั้นมีหลายฝีมือด้วยกัน บางฝีมือปาดคอเซียนมาแล้วก็เยอะ ของปลอมมักจะใช้พระบูชาเก่าๆ ที่หักเอามาหล่อ ค่านิยมของพระกริ่งและพระชัยวัฒน์นั้นจัดว่านิยมมาก ราคา การเช่าหาก็หลักหมื่นขึ้นไปถึงหลายหมื่น ด้านอิทธิคุณเชื่อว่าใครบูชาติดตัวจะป้องกันอันตรายต่างๆ แคล้วคลาดภัยใครที่คิดร้ายจะพ่ายแพ้ภัยตนเอง ท่านใดที่หาของเก่าๆ มาบูชาไม่ได้ก็หาของใหม่ก็ได้ สำหรับท่านที่มีโอกาสหาของเก่าก็ดียิ่งครับ

ที่มา สารานุกรมพระ

สนใจพระไพรีพินาศ คลิก สิริถาวร พระเครื่อง