ผศ.รังสรรค์ ต่อสุวรรณ เป็นสถาปนิกชั้นแนวหน้า มีผลงานมากมาย



มีผู้รู้จักท่านอาจารย์ในอีกด้านหนึ่งคือ "ความรู้อันเป็นรูปธรรมในการพิจารณาพระเครื่องพระบูชา" ซึ่งจะหาคนวิเคราะห์วิจารณ์ได้ชัดเจนถูกต้องนับว่ายากเต็มทน วันนี้คอลัมน์เรามีโอกาสได้รับความอนุเคราะห์ข้อเขียนอันทรงคุณค่าจากท่าน เรื่อง "วิธีการพิจารณาหลวงพ่อเงินวัดบางคลาน รุ่นแรก" ครับผม



"... หลวงพ่อเงิน วัดบางคลาน จังหวัดพิจิตร" เป็นอภิญญาจารย์ทางภาคเหนือของประเทศไทย ที่พุทธศาสนิกชนมีความเคารพสูงสุด ได้สร้าง "พระรูปหล่อและเหรียญรูปหล่อ" ซึ่งมีทั้งหมด 4 พิมพ์ ได้แก่ พระรูปหล่อ พิมพ์นิยม, พระรูปหล่อ พิมพ์ขี้ตา, เหรียญรูปหล่อ พิมพ์จอบใหญ่ และเหรียญรูปหล่อ พิมพ์จอบเล็ก



พระรูปหล่อหลวงพ่อเงิน วัดบางคลาน สร้างเมื่อปี พ.ศ.2460 โดยติดต่อว่าจ้างโรงงานบ้านช่างหล่อ ฝั่งธนบุรีเป็นผู้หล่อ เมื่อแต่งเรียบร้อยแล้ว ทางวัดบางคลานประกอบพิธีปลุกเสกที่วัดตะโก โดย หลวงพ่อเงิน เป็นประธานพิธีปลุกเสก นับเนื่องอายุการสร้างมาทั้งหมดประมาณ 97 ปี หล่อด้วยโลหะผสม คือ "เนื้อทองเหลืองผสม" เมื่อผ่านกาลเวลาเกือบร้อยปี สีเนื้อจะกลับคล้ำลง เรียกว่า "สนิมตีนกา" มีสีที่เท่าๆ กันหมดทุกองค์ ... ประการที่หนึ่ง



กรรมวิธีการสร้างเป็นแบบโบราณที่เรียกว่า "หล่อดินไทย" คือ เมื่อฉีดหุ่นเทียนเสร็จเรียบร้อยแล้ว ต้องนำหุ่นเทียนมาติดก้านฉนวน มีฉนวน 2 ขนาด คือ ฉนวนใหญ่และฉนวนเล็ก โดยติดเป็นช่อ ช่อละประมาณ 20 องค์ ประเด็นสำคัญของการดูพระแท้ก็คือ "ดินขี้วัว" เนื่องจากต้องใช้ดินผสมขี้วัวมาพอกทั้งก้านฉนวนทั้งหมด เพราะถ้าดินธรรมดาที่ไม่ได้ผสมขี้วัว ดินที่พอกช่อกริ่งจะไม่เหนียวพอ เมื่อถูกความร้อนดินพอกจะแห้งและระเบิดแตกออกจนหล่อโลหะไม่ได้



วิธีการ เริ่มต้นจากการนำดินตากแห้งแล้วตำให้ละเอียด กรองเอากรวดทรายขนาดใหญ่ออก เหลือแต่ดินผสมกรวดทรายขนาดเล็ก ส่วนผสมของดินและทรายจะปรากฏบนผิวขององค์พระที่เทหล่อออกมา ถ้าผิวละเอียดเกินไปหรือหยาบเกินไป ก็เป็นพระเก๊ เพราะสร้างพร้อมๆ กันในเวลาไล่เลี่ยกัน เอาขี้วัวแช่น้ำแล้วขยำให้ละลายในน้ำ กรองเอากากหญ้าออกให้เหลือแต่ขี้วัวเขียวๆ ค่อนข้างจะข้น เสร็จแล้วโรยดินที่เตรียมไว้ลงในน้ำขี้วัว คนจนเหนียวเป็นดินที่ปั้นได้ นำขึ้นมาพอกบนฉนวนพระหลวงพ่อเงินเป็นช่อใหญ่ๆ โดยมัดลวดให้แข็งแรงและตากให้แห้งสนิท



ก่อนการเทหล่อเนื้อโลหะ นำเอาดินพอกฉนวนพระไปวางเรียงและเผาไฟโดยรอบให้ร้อนจัด เพื่อให้เทียนในก้านฉนวนพระละลายไหลออกให้หมด เป็นดินพอกที่ภายในกลวงเป็นรูปองค์พระ นำดินพอกฉนวนพระกลับมาตั้งให้ตรง จากนั้นนำโลหะที่หลอมจนละลายค่อยๆ เทลงในรูจนฉนวนเต็มทั้งก้าน โดยมีช่องระบายอากาศและระบายความร้อน เพื่อให้เนื้อโลหะหล่อได้เต็มทั้งก้าน



เมื่อเทโลหะเรียบร้อยแล้ว ต้องนำดินทั้งก้านไปตากไว้ข้ามคืนให้ดินที่พอกเย็นสนิท วันรุ่งขึ้นจึงจะสามารถทุบเบ้าดินออก เห็นเป็นพระรูปหล่อหลวงพ่อเงินเป็นทั้งก้าน พระที่สมบูรณ์แล้ว ตัดก้านออก แต่งก้านและองค์พระเล็กน้อย ส่งมอบให้หลวงพ่อเพื่อนำเข้าพิธีปลุกเสก



ผิวขององค์พระจะเป็นเนื้อทองเหลืองหล่อ โดยมีผิวพรรณของกรวดทรายที่ผสมในดินขี้วัว ความพรุนของผิวโลหะจึงเป็นการดูพระแท้ได้ ... ประการที่สอง และจะต้องมีขี้วัวสีเขียวจับอยู่ในส่วนลึกขององค์พระ โดยมีผิวไฟสีเทาดำผสมจับแน่น พระมีอายุร่วม 100 ปี ผิวไฟและดินขี้วัวจะจับแน่นเป็นเนื้อเดียวกัน ... ประการที่สาม



แนวทางการดูพระแท้ที่สำคัญนอกเหนือจากพุทธลักษณะขององค์พระ ซึ่งปัจจุบันถอดพิมพ์ได้เหมือน 100% ก็คือ "การพิจารณาเนื้อองค์พระเพราะลักษณะตามธรรมชาติปลอมไม่ได้ ดังนั้น สำหรับ พระรูปหล่อหลวงพ่อเงิน วัดบางคลาน นอกเหนือจากธรรมชาติของเนื้อองค์พระตามกาลเวลาแล้ว ต้องท่องไว้ให้ขึ้นใจว่า ไม่มีดินขี้วัวและผิวไฟ พระเล่นไม่ได้ครับ ..."



ขอขอบพระคุณ ท่าน ผศ.รังสรรค์ ต่อสุวรรณ ที่กรุณาถ่ายทอดวิชาการเกี่ยวกับการดูพระหลวงพ่อเงิน วัดบางคลาน โอกาสหน้ามีสาระความรู้ดีๆ จะนำมาฝากกันอีกครับผม

แหล่งข้อมูลจากหนังสือพิมพ์ข่าวสด