สวัสดีครับท่านผู้อ่านที่รักทุกท่าน พระสมเด็จอรหัง ซึ่งเชื่อกันว่าพระชนิดนี้เป็นพระที่ สมเด็จพระสังฆราช สุก ญาณสังวร (ไก่เถื่อน) เป็นผู้สร้างไว้ที่วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ สมเด็จพระสังฆราช สุก ญาณสังวร ประสูติกาลเมื่อวันศุกร์ เดือนยี่ ขึ้น 2 ค่ำ ปีฉลู จุลศักราช 1095 (พ.ศ.2276) ในแผ่นดินสมเด็จพระบรมโกศ เดิมอยู่ที่วัดท่าหอย ริมคูจาม แขวงพระนครศรีอยุธยา สมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯ โปรดอาราธนามาครองวัดพลับแล้วทรงสถาปนาให้เป็นพระราชาคณะที่พระญาณสังวร ด้วยทรงมีพระราชดำริว่า เป็นพระคณาจารย์ผู้ช่ำชองพระกัมมัฏฐาน เป็นที่เคารพสักการะแห่งชนทั้งหลาย ทรงไว้ซึ่งพรหมวิหารธรรมมีเมตตาแก่กล้านักถึงกับสามารถเลี้ยงไก่เถื่อนให้เชื่องได้เสมอด้วยไก่บ้าน ทำนองเดียวกับสรรเสริญกถาเรื่องพระสุวรรณสามโพธิสัตว์ ในชาดกฉะนั้น คนทั้งหลายก็พากันถวายพระเกียรตินามว่า "สังฆราชไก่เถื่อน"



นอกจากนี้สมเด็จพระสังฆราช สุก ยังทรงเป็นพระกรรมวาจาจารย์ของสมเด็จพระราชวังบวรสุรสีหนาท และกรมพระราชวังหลัง ทรงเป็นพระอุปัชฌาย์ของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าฯ และทรงเป็นพระอุปัชฌาย์เณร ของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯ เมื่อทรงบรรพชา



ต่อมาในรัชกาลที่ 2 พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้าฯ โปรดเกล้าฯ ให้เลื่อนสมณศักดิ์เป็นที่สมเด็จพระญาณสังวร ครั้นเมื่อสมเด็จพระสังฆราช มี สิ้น พระชนม์ ก็ทรงสถาปนาสมเด็จพระวันรัตน์ อาจขึ้นเป็นพระสมเด็จพระสังฆราช แต่ก็มาต้องอธิกรณ์ถูกถอดเสีย จึงโปรดเกล้าฯ อาราธนา สมเด็จพระญาณสังวร ขึ้นเป็นสมเด็จพระสังฆราช ด้วยทรงมีพระราชดำริว่า พระองค์ท่านมีพรรษาอายุสูงมากอยู่แล้ว แม้จะมิได้เป็นพระราชาคณะฝ่ายคันถธุระ ทรงใคร่สนองคุณให้ถึงที่สุด โปรดให้แห่มาสถิต ณ วัดมหาธาตุฯ พระนคร เมื่อวันพฤหัสบดี เดือน 12 ขึ้น 15 ค่ำ ปีมะโรง จุลศักราช 182 (พ.ศ.2363) แล้วทรงประกาศสถาปนาเป็นสมเด็จพระสังฆราช เมื่อวันพฤหัสบดี เดือนอ้าย ขึ้น 2 ค่ำ นับว่าเป็นสมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ และทรงครองพระอารามแห่งนี้เพียงปีเศษ ก็สิ้นพระชนม์



พระสมเด็จอรหังนี้ สันนิษฐานว่าได้สร้างเมื่อครั้งที่สมเด็จพระสังฆราช สุก ท่านมาประทับอยู่ที่วัดมหาธาตุแล้ว พระสมเด็จอรหังมีอยู่ด้วยกันหลายพิมพ์และหลายเนื้อ กล่าวคือ มีพระพิมพ์ฐานสามชั้น (พิมพ์สังฆาฏิ) พระพิมพ์สามชั้นเกศอุ พระพิมพ์ฐานคู่ พระพิมพ์เล็กฐานสามชั้นมีประภามณฑล และพระพิมพ์เล็กฐานสามชั้นไม่มีประภามณฑล ส่วนเนื้อของพระสมเด็จอรหังเป็นเนื้อปูนเปลือกหอย แบบออกขาวละเอียด เนื้อขาวหยาบมีเม็ดทราย เนื้อขาวหยาบออกอมสีเขียวก้านมะลิ และยังมีประเภทเนื้อออกสีแดงเรื่อๆ พระสีนี้มักจะมีเนื้อหยาบ



พระส่วนใหญ่ของท่านมักจะมีจารคำว่าอรหังเป็นอักษรขอมไว้ที่ด้านหลัง แต่ที่ไม่เขียนเลยก็มีบ้างเป็นส่วนน้อย และมีส่วนหนึ่งที่ด้านหลังเป็นตราประทับคำว่าอรหังกดที่ด้านหลังแทนการเขียน นักนิยมพระเครื่อง มักเรียกหลังแบบนี้ว่า หลังโต๊ะกัง เมื่อพระส่วนใหญ่มีจารบ้างประทับตราคำว่าอรหังบ้างเป็นส่วนใหญ่ นักนิยมพระเครื่อง จึงเรียกพระชนิดนี้ว่า "พระสมเด็จอรหัง"



พระสมเด็จอรหังเป็นพระที่สร้างแจกเป็นส่วนใหญ่และมีบรรจุไว้บ้าง มีการพบที่วัดมหาธาตุ และเคยมีพบอีกที่วัดสร้อยทอง แต่พระที่พบที่วัดสร้อยทองนั้นจะมีเนื้อหยาบกว่าที่พบที่วัดมหาธาตุ และพบเป็นเนื้อแดงเสียเป็นส่วนมาก



พระสมเด็จอรหังเนื้อผงสีขาวแบบพระสมเด็จนั้นเป็นที่นิยมกันมาก แต่ก็หายากครับ และในวันนี้ผมได้นำรูปพระสมเด็จอรหัง พิมพ์สังฆาฏิ (พิมพ์ฐานสามชั้น) มาให้ชมกันครับ พระองค์นี้มีผิวลงรักเก่าเคลือบผิวไว้ด้วยครับ



ด้วยความจริงใจ

แหล่งข้อมูลจากหนังสือพิมพ์ข่าวสด