เหรียญมือ วัดบวรนิเวศวิหาร

พันธุ์แท้พระเครื่อง
ราม วัชรประดิษฐ์


เหรียญมือ เป็นเหรียญเก่าแก่ของวัดบวรนิเวศวิหาร ในสมัยพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระปวเรศวริยาลงกรณ์ หนึ่งในชุด "เหรียญที่ระลึกมหาสมณุตตมาภิเศก" ซึ่งทรงคุณค่าทั้งวัตถุ ประสงค์การจัดสร้าง พุทธคุณอันเป็นเลิศ และลักษณะแม่พิมพ์ที่โดดเด่นและแปลกตาน่าศึกษา อีกทั้งยังเป็นเหรียญที่หายากยิ่งเหรียญหนึ่งของวัดบวรฯ ณ ปัจจุบัน



หนังสือ "เหรียญที่ระลึก กรุงรัตนโกสินทร์ พ.ศ.2325-2525" ที่กรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง จัดทำขึ้นเพื่อร่วมเฉลิมฉลองสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี กล่าวประวัติความเป็นมาโดยสรุปไว้ว่า



เหรียญที่ระลึกมหาสมณุตตมาภิเศก สร้างขึ้นเพื่อเป็นที่ระลึกใน "พระราชพิธีมหาสมณุตตมาภิเศก" เลื่อนพระอิสริยยศของ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระปวเรศวริยาลงกรณ์ ขึ้นเป็น พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมสมเด็จพระปวเรศวริยาลงกรณ์ ดำรงพระยศฝ่ายสมณศักดิ์เจ้าคณะใหญ่แห่งพระสงฆ์ทั้งในกรุงเทพฯ และหัวเมืองทั่วพระราชอาณาเขต หรือ "สมเด็จพระสังฆราช องค์ที่ 8 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์" เมื่อวันที่ 27 พฤศจิกายน พ.ศ.2434 พระชนมายุ 82 พรรษา โดยจัดสร้างขึ้น 2 แบบ คือ แบบ 1 เรียกว่า "เหรียญปวเรศ" หรือ "เหรียญบาตรน้ำมนต์" และแบบ 2 เรียกว่า "เหรียญมือ"



ซึ่งเหรียญทั้งสองแบบนี้ นับเป็นวัตถุมงคลที่มีความสำคัญและมีชื่อเสียงเคียงคู่มากับ "พระกริ่งปวเรศ" โดยสนนราคาลดหลั่นกันไปตามจำนวนการสร้าง สำหรับฉบับนี้จะขอกล่าวถึง เหรียญที่ระลึกมหาสมณุตตมาภิเศก แบบ 2 หรือ "เหรียญมือ" ด้วยรูปลักษณ์ที่มีความโดดเด่นและต่างจากวัตถุมงคลอื่น

เหรียญมือ เป็นเหรียญเนื้อทองแดง จัดสร้างเพื่อพระราชทานเป็นรางวัลเครื่องโต๊ะ ใน "พระราชพิธีมหาสมณุตตมาภิเศก" เลื่อนพระอิสริย ยศของ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระปวเรศ วริยาลงกรณ์ ลักษณะเป็น เหรียญรูปไข่ เจาะรูตรงกลางเป็นสี่เหลี่ยม ขนาดค่อนข้างเขื่อง กว้าง 44 มิลลิเมตร และยาว 55 มิลลิเมตร



ด้านหน้าของเหรียญ เป็นรูปมือ ทางด้านซ้ายของเหรียญเป็นรูปมือขวาแบมือ ด้านขวาของเหรียญเป็นรูปมือซ้ายแบมือ ด้านละ 4 มือ โดยแสดงท่านิ้วมือต่างๆ กัน ตรงกลางตอนล่างเป็นมือซ้ายแบมือ เหยียดนิ้วตรงทั้ง 5 นิ้ว รวมทั้งหมดมี 9 มือ เหนือรูสี่เหลี่ยม เป็นรูปฉัตรตาดขาว 5 ชั้น มีระบาย 2 ชั้น ขอบระบายติดแถบ



ด้านหลัง เป็นอักษรไทยประดิษฐ์เลียนแบบตัวอักษรจีน (เหมือนกับอักษรใน "เหรียญจับ โป้ยล่อฮั่น" หรือ "18 อรหันต์" ที่จัดสร้างในปีเดียวกัน) อ่านจากด้านบนลงล่างความว่า "มหาสมณุตมา" อ่านจากขวามาซ้ายว่า "ภิเศก ร.ศ.๑๑๐"



สาเหตุที่นักนิยมสะสมพระเครื่องเรียกกันว่า "เหรียญมือ" ก็เพราะเหรียญมีรูปมืออยู่หลายมือครับ ส่วนรูปแบบของเหรียญนั้นทำตามแบบคติของพุทธศาสนามหายานของจีน เช่นเดียวกับ "เหรียญจับโป้ยล่อฮั่น" ซึ่งเข้าใจว่า "มือ" น่าจะเป็นพระหัตถ์ปางต่างๆ ของพระพุทธเจ้าตามแบบคติมหายาน ซึ่งเป็นปริศนาธรรม ปัจจุบันเรียกได้ว่าเหรียญแท้ๆ ยากยิ่ง และสนนราคาค่านิยมค่อนข้างสูงครับผม

 

แหล่งข้อมูลจากหนังสือพิมพ์ข่าวสด

 

สนใจชมพระเครื่องในร้านคลิ๊กที่นี่เลยครับ สิริถาวร พระเครื่อง