พระขุนแผนเคลือบ

พันธุ์แท้พระเครื่อง
ราม วัชรประดิษฐ์


"พระขุนแผนเคลือบ" นับเป็น พระเครื่องยอดนิยม ที่ทรงพุทธคุณครบครันเป็นที่ปรากฏ ทั้งเมตตามหานิยม แคล้วคลาด และคงกระพันชาตรี



มูลเหตุการสร้าง "พระขุนแผนเคลือบ" นั้น มาจากเมื่อคราวที่สมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงกระทำสงครามยุทธหัตถี ชนะพระมหาอุปราชา พอเสด็จกลับมายังพระนครจึงโปรดฯ ให้สร้างพระมหาเจดีย์ใหญ่ขึ้นไว้เป็นพุทธบูชาและเป็นอนุสรณ์แห่งการสงคราม ที่วัดป่าแก้ว หรือที่เรียกเป็นทางการว่า "วัดใหญ่ชัยมงคล" และในการสร้างพระมหาเจดีย์ที่วัดป่าแก้วนี้ สมเด็จพระพนรัต พระอาจารย์ของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ซึ่งเป็นพระเถระชั้นผู้ใหญ่ฝ่ายอรัญวาสี ผู้ถือปฏิบัติทางวิปัสสนาธุระ เป็นผู้รจนาคัมภีร์มหาศาสตราคม อักขระเลขยันต์ ตลอดจนตำรับตำราการสร้างพระพุทธรูป และตำราการสร้างพระกริ่งซึ่งเป็นที่แพร่หลายมาจนถึงปัจจุบัน



ท่านได้จัดสร้าง "พระพิมพ์" บรรจุไว้ในพระมหาเจดีย์หลายพิมพ์ทรง แต่ที่เป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดี และเป็นที่นิยมสะสมสูงในแวดวงนักนิยมสะสมพระเครื่อง เรียกได้ว่าเป็นพระเครื่องอันดับหนึ่งของจังหวัดเลยทีเดียวคือ "พระขุนแผนเคลือบ" ซึ่งนอกเหนือจากความทรงคุณค่าขององค์พระแล้ว ทั้งเนื้อและพุทธลักษณะขององค์พระยังมีความงดงามอย่างไม่มีที่ติอีกด้วย



พระขุนแผนเคลือบ วัดใหญ่ชัยมงคล เป็นพระพิมพ์เนื้อดินละเอียด สีขาวนวล สันนิษฐานว่ากรรมวิธีการจัดสร้างตลอดจนขั้นตอนการเตรียมดิน แสดงให้เห็นถึงการพัฒนาการมาจากการทำเครื่องปั้นดินเผาของจีน เนื้อขององค์พระจึงละเอียดและขาวนวล พุทธลักษณะเป็นพระพิมพ์ทรง 5 เหลี่ยม องค์พระประธานประทับนั่ง แสดงปางมารวิชัย มีซุ้มเรือนแก้วเป็นปริมณฑล ซึ่งน่าจะได้รับอิทธิพลมาจากพระพุทธชินราช แห่งเมืองพิษณุโลก นอกจากนั้น ยังมีการเคลือบด้วยน้ำยาเคลือบสีเหลืองทองหรืออมเขียวเล็ก น้อย คล้ายกับการเคลือบโอ่งมังกรในสมัยก่อน ซึ่งเป็นการอนุรักษ์เนื้อพระได้เป็นอย่างดี แทนการลงรักปิดทอง

การเคลือบน้ำยา เป็นวิวัฒนา การที่เราได้จากประเทศจีน มีการเคลือบสังคโลกเป็น เบื้องต้น ต่อมาเคลือบกระเบื้อง "กาบู" ในสมัยอยุธยา และในช่วงนี้เข้าใจว่านำมาเคลือบวัตถุในศาสนสถาน เช่น ลูกกรงแก้วอีกด้วย ส่วน "พระขุนแผน" นั้น เป็นการเคลือบน้ำยาโดยใช้ ดินเทศ หินฟันม้า และไม้มะก่อ กวนขึ้นเป็นน้ำยาเคลือบ แล้วใช้วิธีจุ่มพระโดยเน้นด้านหน้าเป็นหลัก ก่อนเข้าเตาเผา แต่เรายังไม่เก่งในเรื่องการควบคุมอุณหภูมิ การหดตัวของเนื้อกับน้ำยาเคลือบจึงไม่ได้สัดส่วนกัน กล่าวคือภายในยังไม่แห้งแต่ภายนอกแห้งก่อน ทำให้น้ำยาเคลือบรัดตัว เกิดรอยลานเล็กๆ เหมือนเปลือก ไข่บุบ ส่วนในซอกลึกจะมีสีน้ำยาเข้มๆ ติดอยู่ ซึ่งกลายเป็นความสวยงามที่กระทั่งจีนต้นตำรับยังไม่สามารถทำได้



พระขุนแผนเคลือบ วัดใหญ่ชัยมงคล แบ่งออกได้เป็น 3 พิมพ์ คือ พิมพ์อกใหญ่ ฐานสูง, พิมพ์อกใหญ่ ฐานเตี้ย และพิมพ์อกเล็ก หรือที่เรียกว่า "พิมพ์แขนอ่อน"



พระขุนแผน นอกจากจะมีที่วัดใหญ่ชัยมงคลแล้ว ยังมีขึ้นในหลายที่ เช่น ที่กรุโรงเหล้า จะไม่มีน้ำยาเคลือบ แต่เป็นพระพิมพ์เดียวกันกับวัดใหญ่ชัยมงคล หรือที่วัดเชิงท่า จ.นนทบุรี มีผู้พบพระ พิมพ์นี้ในราวปีพ.ศ.2506 แต่ผิดกับของ วัดใหญ่ชัยมงคล คือน้ำยาเคลือบจะใส กว่าและสีไม่เข้มเท่า ต่อมาในปีพ.ศ.2528 ยัง พบที่ต.บางใหญ่ จ.นนทบุรี โดยน้ำยาเคลือบจะมีสีเขียวอ่อน และเนื่องจากน้ำท่วมอยู่บ่อยๆ จึงมีคราบดินทรายเกาะติดตามพื้นผิวขององค์พระ



พระขุนแผนเคลือบ กรุวัดใหญ่ชัยมงคล เป็นพระค่อนข้างหายากมาก ทำให้สนนราคาค่อนข้างสูง ปัจจุบันเข้าหลักล้านแล้ว ส่วนของกรุอื่นๆ ที่ต่างกันตรงความสวยงามสมบูรณ์ การเคลือบหรือไม่เคลือบ ค่าความนิยมจึงลดหลั่นกันไปและสนนราคาด้อยกว่าค่อนข้างมากครับ

 

แหล่งข้อมูลจากหนังสือพิมพ์ข่าวสด

 

สนใจชมพระเครื่องในร้านคลิ๊กที่นี่เลยครับ สิริถาวร พระเครื่อง