เคล็ดลับพระสมเด็จ วัดระฆังฯพิมพ์ทรงเจดีย์

พันธุ์แท้พระเครื่อง
ราม วัชรประดิษฐ์


พระสมเด็จพิมพ์ทรงเจดีย์นั้น จะมีลักษณะโดยรวมคล้ายคลึงกับรูปทรงของพระเจดีย์ อันนับเป็นเอกลักษณ์สำคัญ กล่าวคือฐานทั้งสามชั้นคล้ายกับฐานบัวลูกแก้วขององค์พระเจดีย์ องค์พระเปรียบเป็นองค์ระฆังคว่ำ และพระเกศเป็นยอดพระเจดีย์ แล้วถ้าเราเอาไม้บรรทัดทาบดูจากยอดพระเกศลงมายังปลายฐานของทั้งสองด้าน จะเป็นแนวที่สัมผัสปลายหัวไหล่ ปลายเข่า และปลายของฐานชั้นล่าง อย่างสมดุลทั้งสองด้าน ซึ่งเป็นพระพิมพ์เดียวของวัดระฆังฯ ที่เป็นเช่นนี้ จึงเป็นที่มาของชื่อพิมพ์ นอกจากนี้ ฐานชั้นบนจะมีลักษณะคล้ายเรือ โดยปลายด้านขวาขององค์พระจะค่อนข้างเรียวขึ้นบน ส่วนปลายด้านซ้ายขององค์พระจะโค้งขึ้นและดูมนๆ กว่าอีกด้านหนึ่ง และในส่วนของขอบแม่พิมพ์ก็เป็นเอกลักษณ์ แต่สังเกตค่อนข้างยากสักหน่อย แบ่งแยกเป็นพิมพ์ย่อยได้ดังนี้



พระสมเด็จพิมพ์ทรงเจดีย์ พิมพ์ใหญ่ เป็นแม่พิมพ์ที่หาชมยากมาก จะบอกว่าหาชมไม่ได้เลยก็ว่าได้ครับ แม้กระทั่งรูปถ่ายก็มีเพียงสองรูปเท่านั้นที่ผมเคยเห็น ลักษณะองค์พระจะค่อนข้างเขื่อง และล่ำสันกว่าทุกๆ แม่พิมพ์ อกจะเป็นทรงกระบอก ซึ่งผิดกับทุกแม่พิมพ์ที่จะเป็นแบบอกวี



พระสมเด็จ พิมพ์ทรงเจดีย์ พิมพ์เกศขยัก พระแม่พิมพ์นี้จะพบเห็นเป็นส่วนใหญ่ องค์พระจะมีลักษณะบอบบางกว่าพิมพ์แรก อกจะเป็นแบบอกวี ในองค์ที่ติดแม่พิมพ์ชัดๆ จะเห็นเส้นชายจีวรที่ใต้รักแร้ขวาขององค์พระได้อย่างชัดเจน พระเกศจะมีเอกลักษณ์เฉพาะ คือจะมีขยักเป็นตุ่มนูนออกมาด้านเดียวคือด้านซ้ายมือองค์พระ ผมจึงเรียกว่า 'พิมพ์เกศขยัก'



พระสมเด็จ พิมพ์ทรงเจดีย์ พิมพ์มีเส้นแซม พิมพ์นี้เป็นอีกแม่พิมพ์หนึ่งที่หาชมค่อนข้างยาก บางท่านจัดเข้าหมวด 'พิมพ์เกศบัวตูม' เนื่องจากตรงกลางพระเกศเป็นรูปคล้ายดอกบัวตูมแล้วค่อยเรียวแหลมขึ้นไป แต่ผมจัดให้อยู่ในหมวดพิมพ์ทรงเจดีย์ เนื่องจากมีเอกลักษณ์โดยรวมเป็นแบบทรงเจดีย์ครับ ลักษณะองค์พระจะดูล่ำสันกว่าแม่พิมพ์ที่ 2 และที่ใต้ตักขององค์พระจะมีเส้นแซมผิดกับแม่พิมพ์อื่นๆ



พระสมเด็จพิมพ์ทรงเจดีย์ พิมพ์เล็ก พระแม่พิมพ์นี้จะพบเห็นค่อนข้างบ่อยเช่นกัน องค์พระจะย่อมกว่าทุกๆ แม่พิมพ์ แลดูกะทัดรัดน่ารัก สังเกตได้ง่ายว่าเป็นแม่พิมพ์เล็กครับ

แนวทางการศึกษา พระสมเด็จวัดระฆังโฆสิตาราม พิมพ์ทรงเจดีย์ อาจใช้วิธีการเปรียบเทียบกับพระสมเด็จวัดระฆังโฆสิตาราม พิมพ์ใหญ่ โดยมีหลักการพิจารณาดังนี้



- เส้นขอบแม่พิมพ์ด้านซ้ายขององค์พระของพิมพ์ทรงเจดีย์ จะลากยาวลงมาจรดกับขอบซุ้มเรือนแก้วตรงมุมล่างพอดี ต่างจากพิมพ์ใหญ่ซึ่งจะมาจรดกับขอบซุ้มเรือนแก้วตรงกลางของแขนองค์พระ



- พระเกศของพิมพ์ทรงเจดีย์จะมีรอยขยักเหมือนมีพวงมาลัยครอบไว้กลางพระเกศ ซึ่งต่างจากพิมพ์ใหญ่



- ระหว่างหัวไหล่ถึงใต้รักแร้ทั้งสองข้างของพิมพ์ทรงเจดีย์จะเท่าๆ กัน ต่างกับพิมพ์ใหญ่ ซึ่งเนื้อที่ระหว่างหัวไหล่กับรักแร้ด้านขวาขององค์พระจะกว้างกว่าด้านซ้าย



- เส้นซุ้มครอบแก้วของพิมพ์ทรงเจดีย์ จะเล็กกว่าเส้นซุ้มครอบแก้วของพิมพ์ใหญ่



- หัวฐานชั้นที่ 2 ด้านขวามือของพิมพ์ทรงเจดีย์ จะมีลักษณะเรียวแหลม คนโบราณเรียก "หัวเรือเอี้ยมจุ๊น"



- พิมพ์ทรงเจดีย์ในองค์ที่ติดชัด จะมีเส้นผ้าอังสะพาดจากหัวไหล่ลงมาใต้รักแร้อย่างเห็นได้ชัด ส่วนพิมพ์ใหญ่จะไม่ปรากฏเส้นผ้าอังสะ



- แขนข้างขวาด้านในของพิมพ์ทรงเจดีย์จะมีเนื้อพอกเป็นส่วนเกิน ซึ่งถือเป็นตำหนิแม่พิมพ์ที่เป็นส่วนลึกสุด ถึงพระจะผ่านการใช้จนสึกหรือกดพิมพ์ไม่ลึกพอ เนื้อส่วนเกินนี้ก็ยังปรากฏชัดเจนอยู่



- ข้อศอกซ้ายด้านนอกของพิมพ์ทรงเจดีย์จะไม่มีเส้นชายจีวรแล่นจากข้อศอกมายังเข่าเหมือนพิมพ์ใหญ่



- มุมหัวฐานด้านขวาของพิมพ์ทรงเจดีย์ชั้นล่างสุด จะมีเส้นรอยแตกของแม่พิมพ์วิ่งแล่นจรดมุมซุ้ม



- สัดส่วนของพิมพ์ทรงเจดีย์จะเล็กกว่าพิมพ์ใหญ่



ท้ายสุดคือ พิมพ์ด้านหลังของพระสมเด็จ พิมพ์ทรงเจดีย์ จะไม่เหมือนพิมพ์ด้านหลังของพระสมเด็จ พิมพ์ใหญ่ ตามภาษาวงการพระเรียกว่า พิมพ์หลังทื่อ หรือหลังเรียบ และขอบด้านหลังจะมี 'รอยปูไต่' อันเป็นเอกลักษณ์สำคัญของพระสมเด็จวัดระฆังโฆสิตาราม ซึ่งท่านเจ้าประคุณสมเด็จพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) ได้สร้างขึ้นครับผม

 

 

 

แหล่งข้อมูลจากหนังสือพิมพ์ข่าวสด

 

สนใจชมพระเครื่องในร้านคลิ๊กที่นี่เลยครับ สิริถาวร พระเครื่อง